Wat weten we van telefoonstraling?

Op scholen in Frankrijk is mobiel bellen verboden voor kinderen vanwege de schade die blootstelling aan telefoonstraling kan veroorzaken. De Franse minister van Onderwijs Jean-Michel Blanguer wil nu ook dat mobiele telefoons vanaf het begin van schooljaar 2018 verboden worden op alle lagere- en middelbare scholen. Dit laat de minister weten in het Franse RTL-programma The Grand Jury. Maar hoe slecht is blootstelling aan telefoonstraling? Wat weten we hierover? En wat is het eigenlijk? We zoeken het uit en vragen het aan professor J. Kromhout, hoogleraar aan de Utrechtse Universiteit en onderzoeker van het COSMOS-onderzoek, een internationale langdurige studie naar smartphonegebruik op de lange termijn.

Volgens Concultancy Nederland had 93% van de Nederlanders in 2017 een smartphone of mobiele telefoon. Bijna heeft dus te maken met blootstelling aan telefoonstraling. Toch wordt er in Nederland of in andere buurtlanden nog weinig aandacht besteed aan de gevolgen van straling die afkomstig is van onze mobiele telefoons, routers, wifi-kanonnen, zendmasten, etc. Toch hoef je het onderwerp maar te googlen en je vindt talloze speculaties op gezondheidsblogs en nieuwssites die je waarschuwen over de gevaren van deze straling.

Toch wordt er in Nederland gek genoeg weinig geroepen over maatregelen tegen de blootstelling aan telefoonstraling. Ook de regering houdt zich stil betreft feiten en cijfers. Professor Kromhout laat weten dat dit komt doordat Nederland niet overtuigt is dat er iets aan de hand is met dit fenomeen.

Toch melde Zembla in 2012 al dat telefoonstraling mogelijk kankerverwekkend is en dat de Wereldgezondheidsorganisatie verband legt tussen mobiel bellen en het toenemen van oor- en hersentumoren. Er wordt dus van allerlei kanten van alles beweert en gespeculeerd, maar echte feiten laten dus nog op zich wachten.

Kankerverwekkend
Als we kijken naar de cijfers van het Integraal Kankercentrum Nederland dan zou telefoonstraling wel een oorzaak kunnen zijn voor het aantal stijgende nieuwe gevallen van hals- en hoofdtumoren. In 1990 waren er 2077 van dit soort gevallen en in 2015 was dit aantal gestegen naar 3082. Dit is een stijging van maar liefst 48,39 procent.
En als we kijken naar de cijfers over huidkanker, dan waren er in 1990 al 15.000 van dit soort gevallen bekend, maar schrikbarend steeg dit percentage in 2013 al naar 51.000. Dit is een stijging van maar liefst 340 procent. Met een bevolkingsgroei van 14,85 miljoen Nederlanders in 1990 naar 16,8 miljoen in 2013, weegt dit percentage niet op tegen het toename van de bevolking met 13,5 procent. Helaas is er nog niet exact hardgemaakt waarom deze vormen van kanker zijn toegenomen. Volgens het Integraal Kankercentrum Nederland kan het bijvoorbeeld komen door de verdunning van de ozonlaag waardoor je huidkanker krijgt of door de vergrijzing. Ouderen hebben namelijk eerder kans om ziek te worden. Toch zijn er veel verschillende gezondheidsblogs, zoals die van Jesse van der Velde of schrijfster Ria Lurvink-Luttik Holt, die beweren dat telefoonstraling zeker een oorzaak kan zijn van kanker.
Epidemioloog dr. ir. Marieke W.J. Louwman van het Integraal Kankercentrum Nederland, laat weten dat de bevolkingsgroei inderdaad voor een deel van de toename van deze cijfers kan veroorzaken, maar dat het ook ligt aan de vergrijzing. ‘Waar je ook rekening mee moet houden is de leeftijdsopbouw van de bevolking. Het aantal ouderen neemt toe en de ouderen die er zijn worden ook nog eens ouder dan vroeger. Daar zit een ander deel van de verklaring: huidkanker (net als de meeste andere vormen van kanker) komt het meer voor op oudere leeftijd.’ Ook laat Louwman weten dat er over telefoonstraling nog weinig bekend is, maar dat blootstelling aan de zon, zowel chronisch als kort-durende hevige blootstelling, waarschijnlijk wel een rolt speelt. ´Voor de relatie tussen electromagnetische velden en kanker is geen wetenschappelijk bewijs. Op internet kan iedereen zetten wat hij wil. Blogs en vage gezondheidswebsites geven doorgaans meningen i.p.v. feiten´, aldus Louwman. Conclusie: het is volgens het Intergraal Kankercentrum Nederland dus niet bewezen dat je kanker kunt krijgen van telefoonstraling. We stelden de vraag of telefoonstraling kankerverwekkend is ook aan Professor Kromhout.


Wat is straling eigenlijk?

Volgens de Nederlandse Vereniging voor Stralingshygiëne is straling het uitzenden van energie als golven door midden van elektromagnetische straling. Zonder dat er sprake is van direct contact, kan straling voor een energieoverdracht zorgen. Straling wordt door onderzoekers eigenlijk geen straling genoemd. Dit is een spreekterm. ‘Wij hebben het over elektromagnetische velden’, aldus hoogleraar Kromhout. Daarnaast laat Kromhout weten dat er veel verschil in straling of elektromagnetische velden zit. ‘De analoge telefoons van vroeger die zijn heel anders dan tegenwoordig, dus je praat over heel andere zaken. Dus het hangt sterk af van de manier van hoe je belt. Of je bijvoorbeeld een GSM-systeem gebruikt, of 4-G of 5-G, noem maar op. Dit maakt het ook zo complex.’
Om te meten hoeveel elektromagnetische energie opgenomen wordt in het lichaam dat blootgesteld wordt aan deze telefoonstraling, is er de meeteenheid SAR-waarde. Elk apparaat dat straling uitzend, zoals je smartphone of tablet, is verplicht deze waarde te melden op de verpakking of in de bijsluiter. Op deze manier wordt de consument gewaarschuwd voor de blootstelling aan straling. Toch hebben veel smartphonegebruikers nog nooit van deze term gehoord.

SAR-Waarde
SAR staat voor specifieke absorptietempo of -ratio. Dit is dus de meeteenheid waarmee je kunt meten hoeveel elektromagnetische energie opgenomen wordt in ons lichaam bij gebruik van een smartphone, tablet, mobiele telefoon, etc. Dit drukken we uit in Watt pet kilogram, oftewel W/kg. De SAR-waarde wordt ook wel SAT-waarde genoemd (betekent hetzelfde). In Europa mag je maximaal 2 watt/kg stralingswaarde toelaten. Alle telefoons in Nederland moeten dus ook onder dit limiet blijven, maar toch blijven hier nog wat vragen over.

Via de website van Ahealtylife komen we uit bij een instituut in Duitsland dat veel minder dan deze 2 W/KG aanraadt. Der Blaue Engel raadt namelijk een SAR-waarde aan van maar 0,6 W/KG. Ook in een land als de Verenigde Staten ligt deze SAR-waarde bijvoorbeeld veel lager, namelijk op 1,6 W/KG. Het is best opvallend dat er per land verschil zit in deze waardes, aangezien we dezelfde telefoons gebruiken. De website van Ahealtylife beschikt ook over een lijstje met SAR-waardes per mobiele telefoon. Als we de smartphones op dit lijstje van veel verkochte smartphones vergelijken, blijken veel van deze al ver boven de SAR-waarde van 0.6W/KG te zitten die Der Blaue Engel aanraadt.

1) Honor 8 (1,5 W/KG)
2) Huawei P9 (1,43 W/KG)
3) Apple iPhone 7 (1,38 W/KG)
4) Apple iPhone 7 Plus (1.24)
5) Honor 5C (1.14)
6)Sony Xperia X Compact (1.08)
7) Sony Xperia XZ (0.87)
8) LG G5 (0,737)
9) Apple iPhone SE (0720)
10) Sony Xperia X (0.720)

Wel blijven deze smartphones allemaal onder de 1,6 w/kg. Toch worden er in Nederland ook veel telefoons verkocht die boven deze 1,6 w/kg uitkomen. Zoals bijvoorbeeld de Alcatel OneTouch Idol 3 (1,63 w/kg) of de Blackberry Bold 9790 (1,73 w/kg). In de Verenigde Staten zouden deze telefoons verboden zijn, maar in Nederland niet. Best opvallend toch? Klik hier voor de volledige lijst om te zien hoeveel straling jouw smartphone uitzendt.
We vroegen hoogleraar Kromhout om uitleg te geven over de SAR-waarde en waarom deze per land verschillend kunnen zijn.

De SAR-waarde is trouwens niet overal gelijk. Wanneer je bijvoorbeeld op een plek staat waar je slecht bereik hebt, zal een telefoon harder stralen om toch een goede verbinding te krijgen. Als het goed is komt de SAR-waarde niet boven het aantal w/kg dat vermeld staat op de verpakking van het product. Toch kun je hier kritisch naar kijken omdat deze SAR-waardes in laboratoria worden gemeten en niet in de praktijk. Even meten hoeveel w/kg SAR-waarde er per gram weefsel je lichaam binnendringt is namelijk niet makkelijk te meten.

Kooi van Faraday
In een trein of afgesloten auto geen goed bereik hebben, is iets wat we allemaal wel eens hebben meegemaakt. Dit kan door de locatie komen waar jij je op dat moment bevindt, maar dit kan ook komen doordat je in een soort Kooi van Faraday zit. De kooi van Faraday is een gesloten metalen ruimte of kooi waar geen elektrisch veld doorheen komt dat van buiten naar binnen wil dringen. De metalen buitenkant zorgt er namelijk voor dat alle geïnduceerde spanning onmiddellijk naar de aarde wordt weggevoerd. Telefoonstraling kan dus moeilijk door zo’n ‘kooi’ heenkomen. Straling dat de andere kant op wil, doet precies hetzelfde. Denk hierbij aan een smartphone die contact wil maken met een zendmast wanneer jij probeert te bellen in de trein of auto. Doordat je smartphone door een soort Kooi van Faraday heen moet, zal deze harder moeten gaan stralen om een  goede verbinding te krijgen. Wanneer een mobiele telefoon harder zijn best doet om een signaal te versturen, gaat een telefoon dus meer straling produceren.

In de uitzending van Zembla: Ziek van je mobieltje. Liet Stralingsexpert, professor Michiel Haas al weten dat als je in de auto gebeld wordt, een telefoon meer straling uitzendt dan normaal. ‘De auto schermt af en in die afgeschermde omgeving wil hij wel door naar buiten komen dus moet hij meer vermogen hebben om te zenden om de verbinding uiteindelijk tot stand te brengen. Met name in metalen ruimtes gaat hij heel hard werken. Als er in een trein, in de bus een aantal mensen tegelijk aan het bellen zijn, dan kun je een stralingsniveau hebben wat zelfs boven onze hele hoge Nederlandse normen uitkomt’, aldus professor Haas. Dus wanneer je in een trein met zijn allen gaat zitten bellen of appen, komt er dus meer schadelijke straling vrij.

Een ander opmerkelijk feit over het gebruik van je mobiele telefoon is dat er in de kleine lettertjes van de gebruiksaanwijzing van je smartphone (dat kleine boekje dat iedereen gelijk weggooit), staat dat je een telefoon niet tegen het lichaam aan mag houden. Dit meldt Zembla in dezelfde aflevering. Daarnaast meld de Wereldgezondheidsorganisatie dat je geen mobieltje in je binnenzak moet dragen en dat je geen mobiel op je nachtkastje moet leggen als je gaat slapen, want het is mogelijk kankerverwekkend.

We vragen hoogleraar Kromhout om uitleg te geven over deze kleine letters:

Wat kun je doen tegen straling?
Bedrijven die je kunnen beschermen tegen straling lijken als paddenstoelen uit de grond te schieten. Bedrijven zoals Regionale EMV Specialisten of Blushield geven advies om je huis te beschermen tegen straling of bieden producten aan die de elektromagnetische straling kan wegnemen in bijvoorbeeld je auto of woonkamer door middel van een kastje of speciale stekker. Deze producten gebruiken een stroombron om de invloed van elektromagnetische velden (EMV) in het lichaam te verkleinen. Of dit nou echt helpt blijft trouwens ook een vraag, want volgens hoogleraar Kromhout is het grootste deel van deze markt niet helemaal zuiver. ´Er wordt grof geld verdiend aan angsten die dit bij mensen oproept. Dit is pure winsthandel´, aldus Kromhout.

Stralingsgevoelig
Voor degene die Better Call Saul gezien heeft, de bekende Netflix-serie en spin-off van Breaking Bad, denkt wellicht een tikje lacherig over het fenomeen: ElektroHyperSensitief (EHS) oftewel stralingsgevoelig. In de serie speelt een succesvolle advocaat die ontspoort is geraakt omdat hij elektrohypersensitief is. Toch komt de aandoening EHS volgens Stichting EHS best vaak voor. Naar hun schattig blijken een half miljoen Nederlanders overgevoelig te zijn voor elektromagnetische velden. Deze groep heeft na aanleiding van de straling last van verschillende gezondheidsklachten. Volgens het EHS zijn de meest gehoorde klachten: dufheid/vermoeidheid, geheugen- en concentratieverlies, hoofdpijn en duizeligheid.

In verschillende landen wordt EHS officieel als aandoening erkend. In Zweden heb je bijvoorbeeld recht op aanpassingen van je woning of werkplek, in Zwitserland worden behandelingen vergoed door de verzekeringsmaatschappij en Denemarken, Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden komt EHS voor op de lijst van beroepsziekten. Toch wordt deze aandoening in Nederland nog niet officieel erkend. EHS is echter ook een diagnose van de patiënten zelf en niet van professionele artsen. Waarschijnlijk is dit de reden waarom deze ziekte in ons land niet erkend wordt. Hetzelfde geld voor smartphoneverslavingen, officieel bestaat dat ook niet in Nederland.

Conclusie
We kunnen concluderen dat we nog lang niet alles weten over de gevolgen van smartphonegebruik en blootstelling aan elektromagnetische velden. De tijd zal het leren, maar veel onderzoekers zijn het er wel over eens dat goed onderzoek in ieder geval noodzakelijk is. Misschien is een smartphone wel het nieuwe roken en komen we er pas achter dat het schadelijk is als iedereen verslaafd is, maar misschien kan het ook wel helemaal geen kwaad. We houden het Cosmos-onderzoek dat een populatie van 250.000 respondenten heeft, goed in de gaten. Over een paar jaar zal duidelijk worden of telefoonstraling schadelijk is voor de volksgezondheid of niet.

Twitter
Praat mee op Twitter onder #overmijnlike en laat weten hoe jij hier over denkt en volg @overmijnlike_ op Instagram!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.